Cuốn sách này đã đánh dấu cột mốc hoàn thành mục tiêu 24 cuốn sách của mình trong năm nay.
Mình tham khảo, học hỏi lối phân tích và văn phong của chị Kathryn Read: https://kathrynread.com/why-should-you-read-prisoners-of-geography-by-tim-marshall/?fbclid=IwY2xjawQZaQNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBXVUU0cXc0djJaN3VLNlh3c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHsZ1397hRjNRlLDw4eosg75P_CYEjQ5quxX-Q9wkB54kugHq8j40HHT1frbd_aem_inU5xpnmN7RsKJ0KsCROPg
Cuốn này nó cuốn y như đang đọc tiểu thuyết nhưng …. ko phải sản phẩm của trí tưởng tượng mà là sự thật. Đây chắc là cuốn đầu tiên về địa chính trị mà mình đọc. Ngay lập tức mình bị thu hút bởi những nhận định sắc sảo của Tim Marshall. Địa chính trị (geopolitics) có thể hiểu là những nhận định về chính trị được lý giải từ góc độ của các yếu tố địa lý. Nói cách khác, địa lý định hình số phận của các quốc gia và dù họ có động thái như thế nào đi nữa cũng không thể hoàn toàn thoát khỏi “gọng kìm” mà địa lý và tự nhiên đã bao bọc quanh họ.
Rất khuyên: Đọc cuốn này phải kèm 1 cái bản đồ, 1 màn hình search Google ngay kế bên. Bản đồ là để biết cái chỗ đó ở đâu, còn Google để có thể factcheck… và mọi người sẽ bất ngờ với những điều mà chúng ta chưa biết.
Hôm trước bạn tui có nói 1 câu khá là chí đấy là đọc xong cuốn này có thấy là muốn chọn nền văn minh khác không :))) đúng là mình cũng nghĩ tới cái này thật. Nhưng như bạn mình bảo, với những vị trí địa lý như vậy, thì thế giới đã được định đoạt. Nên có biết nhiều thì mọi thứ cũng vẫn vậy thôi, biết thì biết mà thay đổi được gì đâu nè. Có điều đọc và khai phá ra những kiến thức mới đúng là trải nghiệm có 102.
Tác giả lập luận rằng địa lý đóng một vai trò quan trọng trong việc định hình vận mệnh của các quốc gia và việc hiểu được những yếu tố này là rất quan trọng để hiểu thế giới chúng ta đang sống. Cuốn sách đưa ra một lời nhắc nhở nghiêm túc rằng lịch sử có cách lặp lại, và rằng những sai lầm tương tự đã xảy ra. đã được thực hiện trong quá khứ vẫn đang được thực hiện ngày hôm nay.
Nội dung sách là 69%, chiếm tới 31% lại là Bibliography, các tài liệu tham khảo, Acknowledgements, Copyright.
The Phenomenal No.1 Sunday Times Bestseller – dạo này thấy Sunday Times Bestseller có nhìu cuốn hay lắm lun. Năm 2016 cuốn này cũng lọt vào danh sách The New York Times Bestsellers.
Tác giả Tim Marshall là ký giả người Anh có hơn 25 năm kinh nghiệm về tin tức đối ngoại và ngoại giao quốc tế. Ngoài ra Marshall còn là nhà bình luận khách mời cho những kênh như BBC, Sky News.
Cái scale quá lớn nên nhiều khi phân tích không được sâu. Dẫu sao thì cuốn sách cũng không thể hiện quan điểm về bất cứ phe cánh nào, nhưng nhiều người có thể không thấy “đã”. Với newbie như mình thì những lập luận thuộc về bề nổi cũng đã đủ để hiểu tình hình tổng quát.
Kinh nghiệm đưa tin từ 30 quốc gia ở châu Âu, châu Á, Mỹ và 12 cuộc xung đột (Chiến tranh vùng vịnh I, Chiến tranh vùng Balkan, Cuộc xâm lược Afghanistan và Iraq,..) của Tim Marshall đã trở thành cảm hứng để viết nên bộ ba cuốn sách: Prisoners of Geography, The Power of Geography, và The Future of Geography. Vì tất cả đều là những gì “mắt thấy tai nghe”, trải nghiệm trực tiếp nên ngòi bút và ngôn từ của Tim Marshall cũng có sự chân thực đến tàn khốc. Nhưng văn phong lại rất giản dị, đôi khi ta cảm giác như đang đối thoại trực tiếp với tác giả.
Sách đi qua 10 bản đồ của các khu vực/quốc gia như sau:
Nga
Trung Quốc
Hoa Kỳ
Tây Âu
Châu Phi
Trung Đông
Ấn Độ và Pakistan
Hàn Quốc và Nhật Bản
Mỹ La-tinh
Bắc Cực
Chắc mng cũng có thể nhìn ra, những quốc gia và khu vực này đã đại diện cho kha khá diện tích và dân số trên thế giới rùi :))))) Như vậy, đọc cuốn này, mọi người cũng sẽ có cái nhìn tổng quan về địa chính trị toàn cầu trước khi tìm hiểu sâu về lĩnh vực này. Nếu mà đi hết tất cả các chương thì dài quá, dù chương nào cũng hay, thật sự khó để tóm lược, mà mình lại muốn bài viết về cuốn sách 24/24 này phải hoành tráng. Nên bài này cũng sẽ hơi dài.
Từng chương mình sẽ để dưới đây cho ai có hứng thú đọc nha:
Nga – Mối quan hệ phức tạp với… gần như cả thế giới
Nói về quy mô và tài nguyên thiên nhiên, không thể bàn cãi, Nga được mệnh danh là một cường quốc kinh tế và quân sự. Sở hữu trong tay “mỏ vàng” là dầu mỏ và khí đốt tự nhiên khổng lồ, cộng thêm đội ngũ nhân công có trình độ học vấn và tay nghề cao (tui có thể kiểm chứng vì tui làm với nhiều dev người Nga cực thông minh, ai mà hay cờ rack phần mềm này kia chắc cũng biết điều này ha :)) ) Thế nên Nga có nhiều nguồn lực để nghiên cứu và tối ưu hóa trang bị quân sự. Thêm vào đó, Nga sở hữu một biên giới đất liền khá dài với cả châu Âu lẫn châu Á, đóng vai trò quan trọng trong giao thương.
Nếu nhìn trên bản đồ, mọi người sẽ thấy Nga bị thiếu biên giới tự nhiên với các nước ở phía Bắc, trải dài từ Ukraine và Belarus qua Ba Lan → Đức và phía Nam dãy Carpathians. Nghĩa là: Nga phải có nhiều nỗ lực đảm bảo tình hình an ninh.
Thay vì sử dụng quan hệ ngoại giao, Putin đã chọn bạo lực để giải quyết những vấn đề này, như chúng ta đã biết 
cũng dễ hiểu. Trong sách nói kỹ hơn nha, nhưng mà từ năm 2014-2015 mà Tim Marshall đã dự được cuộc chiến giữa Nga và Ukraine một cách rõ ràng. Mình nghĩ, nếu như vậy, có lẽ mâu thuẫn nó vốn dĩ luôn ở đó từ rất lâu, chỉ khi nó bùng nổ trên toàn thế giới thì mức độ nhận diện mới được đẩy lên toàn cầu thôi.
Vị trí của Nga cũng rất độc đáo, nằm giữa châu Âu và châu Á. Không khó hiểu để thấy được mối quan hệ lịch sử và ảnh hưởng văn hóa của Nga đối với châu Âu. Nga còn có mối quan hệ phức tạp với bên Trung Đông nữa. Nói chung là với cái vị trí địa lý như vậy thì những mối quan hệ của Nga với các nước láng giềng sẽ có 2 modes: hợp tác và xung đột vì mode nào Nga cũng có những lý lẽ riêng. Lợi thế hay hạn chế thì chưa biết. Thời điểm viết sách này thì mọi thứ đang ở thế cân bằng, nhưng rõ ràng sau 8 năm, hiện tại những gì tác giả viết trong này đã trở thành sự thật. Tim cũng đã nói tới việc nếu một ngày Nga xảy ra xung đột với một nước nào đó, phía châu Âu, cụ thể là Đức sẽ có phản ứng chậm hơn hẳn, do Nga ở vị thế cung cấp khí đốt cho nước này và ta đã chứng kiến điều đó diễn ra khi cuộc chiến giữa Nga – Ukraine đang ở giai đoạn căng thẳng.
Trung Quốc – Có thực sự rộng lượng?
Bên cạnh nước Nga, Trung Quốc cũng là một quốc gia có địa hình đa dạng. Đủ cả sa mạc, rừng nhiệt đới, núi non, sông ngòi,…. Trung Quốc cũng có biên giới đất liền dài và giáp với Nga, Nhật Bản, Ấn Độ. Giống như Nga, nhiều quan hệ trao đổi thương mại, văn hóa nhưng cũng có thể châm ngòi nhiều cuộc chiến bất cứ lúc nào. Song, ở thời điểm hiện tại, Trung Quốc vẫn đang tận dụng tốt vị trí địa lý của mình. Đường bờ biển rộng lớn của Trung Quốc và vị trí chiến lược của đất nước trên Vành đai Thái Bình Dương cho thấy Trung Quốc không chỉ là một điểm giao thoa, mà họ đang giữ vị trú là trung tâm thương mại lớn. Các cảng của Trung Quốc cũng đang hoạt động hết công suất để tối ưu hóa các tuyến đường vận chuyển trên thế giới. Quan trọng là Trung Quốc muốn tránh nguy cơ bị phụ thuộc vào eo biển Malacca, nơi có thể dễ dàng đóng cửa khi xảy ra xung đột. Tăng trưởng kinh tế cũng mang lại cho Trung Quốc sự tự tin để thường xuyên “nhòm ngó” và bành trướng thế lực ở khu vực biển Đông.
Về phần quản lý địa lý thì Trung Quốc chi khá mạnh tay trong việc đầu tư mạng lưới giao thông, cụ thể là đường sắt và cảng biển hiện đại bậc nhất. Tuy vậy, cũng có những sáng kiến tạo ra thay đổi lớn về mặt địa lý gây tranh cãi, như Đập Tam Hiệp chẳng hạn. Đoạn dưới này mình tự search và thêm vào nhé.
Chính phủ và nhiều người dân Trung Quốc gọi đây là một kiệt tác, một biểu tượng về năng lượng tái tạo. Với 34 máy phát điện, mỗi máy nặng 6.000 tấn, đập sản xuất tổng lượng điện 22.500MW, đủ đảm bảo năng lượng cho hàng chục triệu dân Trung Quốc. Nghe là thấy nặng rồi á :))) rất nặng nha. Số lượng cá các loại bị suy giảm và ô nhiễm gia tăng vì con đập đã làm cho dòng sông mất khả năng tự lọc nước và làm sạch tự nhiên. Áp lực dồn lên khu vực nơi hồ chứa tạo ra có thể gây nhiều trận lở đất. Hồ chứa nước lại nằm trên hai đường đứt gẫy khác nhau nên bị cho là làm gia tăng các hoạt động địa chấn. Các lớp lắng cặn đang tích tụ phía sau con đập chứ không được chảy xuôi theo dòng để nuôi dưỡng cây trồng và động vật hoang dã. Thời điểm năm 2020 các kỹ sư thiết kế đã nghĩ ra cách để một số lớp cặn này chảy qua đập. Nhưng nếu tính toán bằng số, ước tính 30-60% số lượng vẫn bị giữ lại phía sau đập. Thực trạng này chính là thủ phạm đang gây ra tất cả các vấn đề trong hệ sinh thái. Nguy cơ tàn khốc nhất tiềm tàng ở khả năng đập bị vỡ do hoạt động địa chấn, có khả năng gây ra trận lụt kinh hoàng nhất trong lịch sử. Viễn cảnh thảm khốc này nếu xảy ra sẽ tạo nên một trận sóng thần khủng khiếp, xóa sổ toàn bộ vùng hạ lưu Dương Tử, bởi năng lượng nước từ áp lực dòng chảy là khủng khiếp. Nếu sự kiện này diễn ra, Trung Quốc có khả năng lâm vào tình trạng thiếu điện, kinh tế suy sụp và dịch bệnh bùng phát.
Ta có thể thấy rõ ràng, Trung Quốc đã đang và sẽ luôn luôn là một quốc gia tham vọng. Bởi họ là nhà đầu tư và đối tác chiến lược của nhiều quốc gia khác trên thế giới. Trung Quốc vẫn cởi mở với những cơ hội hợp tác, thiết lập quan hệ chặt chẽ với các nước như Pakistan, Myanmar, sẵn lòng cho Sri Lanka vay nhiều lần, … tất nhiên đều có mục đích cả. Nhưng họ vẫn rất biết cách để củng cố vai trò của mình, tránh bị phụ thuộc nhưng đồng thời lại nhắm đến việc để nhiều quốc gia “phụ thuộc” vào họ.
Trung Quốc cũng gặp nhiều khó khăn về việc quản lý và kiểm soát địa lý do diện tích quá rộng lớn, nhiều khu vực địa hình hiểm trở, nhiều thung lũng, mật độ dân số cao. Chính quyền Trung Quốc buộc phải trở nên mạnh mẽ và độc tài để có thể siết chặt quyền hành và đảm bảo chèo lái con thuyền của các quốc gia vững vàng hơn bao giờ hết.
Hoa Kỳ
Mình thì không thích nước Mỹ cho lắm vì nhiều lý do cá nhân hihi và cũng cảm thấy không an toàn cho lắm. Nếu như không có việc gì thì mình cũng không có ý định qua Mỹ làm gì cả. Tuy nhiên nói về các cường quốc trên thế giới, mình công nhận sự thành công, tầm ảnh hưởng và vị thế của nước Mỹ. Những thành tựu họ đạt được, tư duy và lịch sử thú vị của Mỹ luôn là một cái gì đó khiến cho nhiều người phải nhìn vào để thán phục, ngưỡng mộ, đặt nền móng cho nhiều lĩnh vực trên thế giới. Nhiều người cũng lấy đó làm một “hình mẫu” để học hỏi, hàng năm cũng nhiều du học sinh chọn Mỹ làm điểm đến, nhiều gia đình chọn Mỹ để định cư cũng không có gì khó hiểu. Tiềm năng kinh tế và cơ hội mở rộng kiến thức, trải nghiệm, kinh nghiệm ở Mỹ không thể phủ nhận.
Trong chương về Hoa Kỳ trong “Tù nhân Địa lý”, Tim Marshall đi sâu vào cách thức mà địa lý đã định hình sự trỗi dậy quyền lực của nước Mỹ, cũng như sự thống trị toàn cầu hiện nay của nó. Diện tích bao la, tài nguyên thiên nhiên màu mỡ ở vùng Trung Tây và Tây Nam đã mang đến cho nước Mỹ sự thịnh vượng và nền tảng vững chắc để ngày càng phát triển hơn. Sự giao thoa, ảnh hưởng lẫn nhau của các nền văn hóa đã tạo ra một xã hội cởi mở với những ý tưởng và đổi mới mới, giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tiến bộ công nghệ ⇒ lý giải vì sao ở trên mình nói tới tiềm năng kinh tế đó.
Một trong những quan sát nổi bật nhất mà Marshall đưa ra là sự khác biệt giữa khu vực phía Đông và phía Tây của Hoa Kỳ. Mỗi bên đều có sự hình thành, phát triển khác nhau và có sự tác động đến mối quan hệ tương ứng của họ với thế giới. Miền Đông, với lịch sử thuộc địa lâu đời và nền kinh tế phát triển hơn, đã có mối quan hệ gắn bó hơn với thế giới. Trong khi đó, miền Tây, với lịch sử mở rộng và phát triển gần đây hơn, lại theo chủ nghĩa biệt lập hơn.
Cách thức mà vị trí địa lý đã định hình chính sách đối ngoại của đất nước, đặc biệt là liên quan đến mối quan hệ của nước này với Mexico và Canada, các nước láng giềng phía Nam và phía Bắc cũng là một điểm highlight của chương này. Nhiều lập luận cho rằng, nước Mỹ có xu hướng hành động đơn phương và không mấy quan tâm đến các mối quan hệ khác. Điều này làm cho nước Mỹ trở nên khó đoán và những quốc gia thường rất dè chừng.
Tây Âu – Được “phú” cho rất nhiều lợi thế, nhưng hiện đối mặt với hạn chế nhiều hơn
Câu văn tinh túy nhất của chương này, đấy là phần lớn các quốc gia châu Âu đều được thiên nhiên ưu đãi với khí hậu ôn hòa. Trộm vía ít thiên tai :)))) nhưng bị cái một khi có gì đó cũng rất đáng sợ. Sự phong phú của sông và núi có nghĩa là nhiều quốc gia nhỏ có thể phát triển và tồn tại (do lợi thế tự nhiên về bờ biển và nông nghiệp). Nhưng vị trí của châu Âu cũng giống như tựa sách, đích thị là một “tù nhân của địa lý” khi không thể tìm ra được con đường mang đến sự bứt phá cho nền kinh tế vốn đang có nhiều tín hiệu đáng báo động.
Trong các thế kỷ trước đã xảy ra nhiều cuộc chiến tranh nhưng kể từ Thế chiến thứ hai, Tây Âu đã rơi vào trạng thái tự mãn. EU đã và đang bị phần còn lại của thế giới nghi vấn về sự sụp đổ hậu Brexit, cũng như căng thẳng tài chính gia tăng.
Châu Phi – Vẫn luôn loay hoay những vấn đề xã hội
Đối với một lục địa rất giàu tài nguyên thiên nhiên, Châu Phi dường như bị mắc kẹt trong nhiều vòng nghèo đói và xung đột khác nhau. Mỗi khi chúng ta đọc được một tin tích cực về châu Phi, nó luôn đi kèm một “sợi dây” thòng vào cổ và kéo họ lại với vòng luẩn quẩn khó khăn trước đó.
Đã từng trở thành thuộc địa của nhiều quốc gia một cách “tùy tiện”trên bản đồ, châu Phi đã vô tình hình thành những đường biên giới hoàn toàn đi bên lề sắc tộc và sự trung thành của các bộ lạc. Khiến cho châu Phi phải gánh còng lưng những quốc gia yếu kém và sự chia rẽ, phân hóa sâu sắc về giai cấp. Mặc dù diện tích châu Phi cũng không kém cạnh Hoa Kỳ là mấy nhưng việc nhiều quốc gia bị cô lập bởi địa hình tự nhiên thường dẫn đến xung đột nội bộ. Châu Phi không có nhiều thời gian để tập trung vào khai thác các nguồn tài nguyên mà họ đang có.
Với dân số đang bùng nổ, nhiều quốc gia châu Phi đang xem xét xem ai sẽ sẵn sàng đầu tư vào các dự án cơ sở hạ tầng để giúp họ tiếp tục phát triển kinh tế. Và ở mỗi lượt, người Trung Quốc, lại là người rộng lượng nhất, sẵn sàng thực hiện các khoản vay cần thiết – mà không đặt ra những câu hỏi khó về tham nhũng, điều kiện lao động, v.v. như IMF hay Ngân hàng Thế giới có thể đã làm. Được đầu tư tức là châu Phi cũng có cơ hội vươn lên nhưng bù lại, sự phụ thuộc và gánh nợ cũng trở nên nặng nề hơn.
Trung Đông – Một trong những khu vực phức tạp nhất thế giới
Chương này dành cho những ai muốn hiểu về Trung Đông với tất cả sự phức tạp và mâu thuẫn của khu vực này. Marshall bắt đầu bằng việc dẫn người đọc đi đến vùng cảnh quan sa mạc khắc nghiệt ở Trung Đông và cách nó đã định hình nền văn hóa du mục của khu vực. Trên sa mạc khô cằn ấy, tàn khốc hơn là sự cạnh tranh gay gắt về tài nguyên. Những yếu tố tự nhiên khắc nghiệt đã dẫn đến sự trỗi dậy của “các ông trùm dầu mỏ”, những người kiểm soát các quốc gia giàu có nhất trong khu vực.
Tiếp tục đi sâu vào tác động của sông Tigris và Euphrates đối với lịch sử và văn hóa của khu vực, tác giả lại phân tích tại sao vùng lưỡi liềm màu mỡ, được cho là nơi sản sinh ra nền văn minh, giờ đây đã trở thành một chiến trường địa chính trị. Chỗ này dài quá mình lược bớt nhưng nói chung đáng lý ra Kênh đào Suez và Địa Trung Hải phải đóng vai trò quan trọng trong việc trở thành tuyến đường thương mại thì giờ cả hai lại trở thành nút thắt quân sự.
Các quốc gia Trung Đông liên tục thay đổi liên minh và lãnh thổ, mà không nghĩ rằng chỉ cần một sai lầm nhỏ nhất cũng có thể dẫn đến chiến tranh. Lại một lần nữa, người ta nhìn thấy rằng những đường biên giới tùy tiện do các cường quốc thực dân vẽ ra, đã dẫn đến cuộc đấu tranh không hồi kết kéo dài đến tận bây giờ để giành quyền lực và kiểm soát giữa các nhóm dân tộc và tôn giáo tại khu vực này.
Ấn Độ & Parkistan
Một trong những chương khá ấn tượng với mình vì mình phát hiện ra bản thân ngoo see tới mức nào, bây giờ mới biết Ấn Độ và Pakistan có biên giới đất liền giáp nhau. Ôi :))) thậm chí còn không biết 2 bên này mâu thuẫn với nhau nữa. Còn không hề biết hai bên đều là cường quốc hạt nhân mới đau, mà thậm chí, tại thời điểm cuốn sách này ra mắt, Ấn Độ là cường quốc hạt nhân thứ 6 trên thế giới. Công nhận mở mang nhiều quá. Hơn 75 năm kể từ khi ra đời, hai quốc gia láng giềng ***Ấn Độ và Pakistan*** vẫn căng thẳng về về nhiều vấn đề, từ tôn giáo đến lãnh thổ. Mấu chốt của sự tranh chấp giữa họ là Kashmir (thực tế muốn hoàn toàn độc lập), được chia cắt giữa hai nước và tạo ra một điểm xung đột quân sự tiềm tàng giữa 2 cường quốc hạt nhân này.
Chương này phải kể đến sự phân chia hậu thuộc địa trong khi cướp đi sinh mạng của hàng triệu người và gây ra chấn thương. Song, điều này đã mang lại cho Ấn Độ những quân bài tốt hơn so với nước láng giềng của họ. Ví dụ cảng Kolkata (trước đây là Calcutta) là một trung tâm tài chính, nơi có thu nhập từ thuế sẽ mang lại lợi ích cho Đông Pakistan, giờ đây đã trở thành Bangladesh. Thế giới cũng không nên đánh giá thấp sức mạnh kinh tế ngày càng tăng của Ấn Độ. Đó có thể không phải là sự trỗi dậy nhanh chóng như Trung Quốc đã đạt được, nhưng quốc gia này đã phát triển đáng kể, đồng thời cho phép nước này mở rộng mối quan hệ và ảnh hưởng trong khu vực với các quốc gia như Myanmar, Việt Nam và Philippines. Như tác giả đã viết: “Ấn Độ bao quanh bởi đại dương và sự đa dạng khí hậu, văn hóa, tôn giáo. Không thể kiểm soát nổi.”
Thay vì trở thành một nền dân chủ thế tục như người hàng xóm khổng lồ của họ (Ấn Độ sẽ là quốc gia đông dân nhất thế giới vào cuối năm 2023, vượt qua Trung Quốc) Pakistan là một quốc gia Hồi giáo có lịch sử độc tài và đảo chính quân sự. Người dân có lòng trung thành với bộ lạc trong khu vực hơn là ý thức về bản sắc dân tộc. Pakistan có thể là một quốc gia, nhưng nó không thực sự là một quốc gia, chỉ là một tập hợp các khu vực có lợi ích riêng của họ.
Trung Quốc đang đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng đường bộ để nối Gwadar với Tân Cương nhằm cho phép nước này sử dụng Pakistan làm tuyến đường bộ đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của Trung Quốc.
Hàn Quốc và Nhật Bản – Hai quả bom nổ chậm
Toàn bộ khu vực (cũng như phần lớn phần còn lại của thế giới) nhìn Triều Tiên một cách lo lắng. Vì sao? Mặc dùThỏa hiệp có thể là giải pháp tốt nhất trong mắt người ngoài cuộc, nhưng đối với các bên liên quan thì đó khó có thể là một lựa chọn. Triều Tiên không bao giờ sẵn sàng làm những gì người khác muốn và thích hoàn toàn không thể đoán trước được. Hàn Quốc không thúc đẩy thống nhất đất nước vì lo ngại về hậu quả quân sự tiềm tàng cũng như hậu quả đối với sự thịnh vượng mới phát triển gần đây của họ và sự hỗn loạn có thể xảy ra sau đó. Câu hỏi đặt ra là Triều Tiên có thực sự châm ngòi chiến tranh? Hàn Quốc không thể thống nhất thì họ sẽ làm gì? Người Nhật đứng ngoài cuộc nhưng không thể ngoảnh mặt làm ngơ, vậy họ phải làm sao?
Trung Quốc không muốn một Triều Tiên thống nhất với các căn cứ của Mỹ gần biên giới của họ, Mỹ không muốn chiến đấu vì Triều Tiên nhưng cũng không thể coi là bỏ rơi một đồng minh theo cách phũ phàng như thế. Tóm lại, chiến tranh không mang lại lợi ích cho ai nhưng thống nhất đất nước cũng là một vấn đề phức tạp.
Hàn Quốc vươn lên là trung tâm công nghệ cao hàng đầu, khiến cả châu Á phải nghiêng mình thán phục. Đất nước này có thể nghèo tài nguyên thiên nhiên (hầu hết tập trung ở phía bắc) nhưng dân số có trình độ học vấn cao và tập trung chủ yếu ở Seoul. Mối quan hệ với Nhật Bản vẫn còn bị ảnh hưởng.
Mặt khác, Nhật Bản là một quốc đảo chưa bao giờ bị xâm lược thành công. Người Nhật đã học cách tối đa hóa việc sử dụng đất. Với nguồn lực hạn chế cho công nghiệp hóa, Nhật Bản đã chọn tìm kiếm quyền lực bằng quân sự vào nửa đầu thế kỷ 20, trước khi xây dựng lại hoàn toàn nền kinh tế sau Thế chiến thứ hai. Nhìn chung là vẫn ổn nhưng cả hai nước đều giống như “bom nổ chậm” chưa biết bùng nổ khi nào.
Mỹ-Latinh (Nam Mỹ)
Mối quan hệ với người hàng xóm khổng lồ ở phía Bắc, là một cảm giác không mấy dễ chịu. Một mặt, Mỹ là nhà đầu tư lớn và Mexico thời hậu Covid là điểm đến phổ biến cho các công ty muốn kết nối sản phẩm của họ. Mặt khác, cuộc chiến chống ma túy và chiến tranh ủy nhiệm do Mỹ tiến hành ở Trung Mỹ và các khu vực phía bắc Nam Mỹ, đặc biệt là Colombia, đã khiến nhiều người cảnh giác.
Ngày nay, những quốc gia đó ổn định và dân chủ hơn, nhưng dòng chảy ma túy vẫn tiếp tục, mang cả tiền vào các nền kinh tế mà nó tiếp xúc nhưng cũng mang theo bạo lực. Giống như ở Châu Phi, Trung Quốc là nhà đầu tư và cho vay lớn gần đây. Người Trung Quốc cũng đang thảo luận các thỏa thuận thương mại với một số quốc gia và hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Brazil. Hoa Kỳ không quan tâm đến sự can thiệp này vào nơi mà họ coi là sân sau của mình, nhưng cho dù muốn can thiệp, họ cũng không thể làm gì nhiều để ngăn chặn.
Brazil, đang bị cuốn vào những hậu quả về mặt địa lý của họ. Khoảng cách rất lớn và địa hình khó khăn nên Brazil không thể đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Điều này làm cho việc vận chuyển tốn kém về mặt chi phí lẫn thời gian. Đất canh tác hầu hết đang bị thiếu hụt trừ khi rừng nguyên sinh, đặc biệt là ở Amazon, bị chặt phá. Nhưng nếu lựa chọn điều này, họ sẽ hủy hoại môi trường và trong dài hạn cũng bị ảnh hưởng nặng nề.
Argentina sẽ có tiềm năng về mặt địa lý để trở thành cường quốc thế giới thứ nhất (các vùng đất bằng phẳng thích hợp cho nông nghiệp và hệ thống sông có thể điều hướng được) tuy nhiên các quyết định chính trị của họ không tận dụng triệt để lợi thế này.
Bắc Cực – Tấm gương phản chiếu rõ nhất hiện tượng nóng lên toàn cầu
Đây là khu vực đã, đang và sẽ tiếp tục có sự thay đổi rõ rệt nhất về mặt địa lý. Nhưng mình luôn cho rằng nó chỉ ảnh hưởng tới môi trường, kinh tế chứ chưa từng nghĩ cũng có sự ảnh hưởng nghiêm trọng về mặt chính trị. Băng tan làm cho các tài nguyên khoáng sản dễ dàng được khai thác hơn. Điều này có nghĩa là khả năng tranh chấp cũng sẽ được nâng lên một tầm cao mới :))) Những tảng băng ở vùng cực đang tan chảy do hiện tượng nóng lên toàn cầu gây ra biến đổi khí hậu. Chúng ta mất băng biển Bắc Cực với tốc độ gần 13% mỗi thập kỷ và trong 30 năm qua, lớp băng lâu đời nhất và dày nhất ở Bắc Cực đã giảm tới 95%.
Nếu lượng khí thải tiếp tục tăng không được kiểm soát, Bắc Cực có thể không có băng vào mùa hè vào năm 2040. Nhưng những gì xảy ra ở Bắc Cực không chỉ dừng lại ở Bắc Cực. Mất băng biển có ảnh hưởng sâu rộng trên toàn thế giới. Băng tan đồng nghĩa với việc nhiệt độ và mực nước biển tăng lên, không chỉ ảnh hưởng đến các quốc gia mà chúng ta cho là nằm ở vùng thấp như Hà Lan hay Bangladesh mà còn ảnh hưởng đáng kể đến Vương quốc Anh. Thời tiết khó lường do sự nóng lên ngày càng tăng có thể làm gián đoạn nguồn cung cấp lương thực trên toàn thế giới vì cây trồng không còn có thể trồng được ở vị trí ban đầu.
Có ít nhất 9 tranh chấp pháp lý về chủ quyền trong khu vực và ít nhất 4 thành viên hội đồng đã bắt đầu tăng cường năng lực quân sự trong thời tiết giá lạnh. Người Nga có lực lượng lớn nhất (mặc dù họ được cho là đang chiếm đóng vào thời điểm viết bài này), nhưng Na Uy, Đan Mạch và Canada đều đã thực hiện các bước để tăng cường huấn luyện cho đội quân tinh nhuệ của họ.
Trong một môi trường thù địch như Bắc Cực, sự hợp tác là điều cần thiết nếu muốn đạt được các mục tiêu của Hội đồng Bắc Cực bao gồm 5 quốc gia có biên giới với Bắc Băng Dương (Canada, Nga, Mỹ, Na Uy và Đan Mạch (Greenland) cũng như Iceland, Phần Lan và Thụy Điển. Chỉ có hợp tác cùng nhau mới có khả năng giải quyết những thảm họa môi trường, quyền kiểm soát ngư trường, khủng bố, buôn lậu, xung đột,…